Instruktaż stanowiskowy to jedno z fundamentalnych szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP).
Jego celem jest przygotowanie pracownika do bezpiecznego i świadomego wykonywania powierzonych obowiązków, a także zaznajomienie go z zagrożeniami oraz sposobami ochrony przed nimi.

Obowiązek przeprowadzenia instruktażu wynika bezpośrednio z Rozporządzenia w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz z Kodeksu pracy.

🔹 Czy wiesz:

• czym jest instruktaż stanowiskowy,
• kiedy należy go przeprowadzić,
• kto jest uprawniony do jego realizacji,
• jak długo trwa instruktaż stanowiskowy,
• oraz jakie znaczenie ma jego prawidłowe przeprowadzenie dla pracownika i pracodawcy.

W tym materiale krok po kroku wyjaśniamy, czym właściwie jest instruktaż stanowiskowy.

Czym jest instruktaż stanowiskowy?

Szkolenie wstępne BHP składa się z dwóch części: instruktażu ogólnego oraz instruktażu stanowiskowego.

Pierwszą część, czyli instruktaż ogólny, przeprowadza osoba pełniąca zadania służby BHP. Zgodnie z programem szkolenia, omawia ona zagadnienia z zakresu przepisów BHP, prawa pracy, zasad udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej, procedur ewakuacyjnych, przepisów przeciwpożarowych oraz zagrożeń występujących w miejscu pracy.

Bez względu na zajmowane stanowisko czy rodzaj wykonywanej pracy, ta część szkolenia stanowi podstawę wiedzy ogólnej niezbędnej każdemu pracownikowi.

Instruktaż stanowiskowy, czyli druga część szkolenia wstępnego, musi zostać przeprowadzony przed dopuszczeniem nowo zatrudnionego pracownika do pracy.

Instruktaż stanowiskowy prowadzony jest zazwyczaj w formie szkolenia praktycznego, bezpośrednio na stanowisku pracy. Jego celem jest:

• zaznajomienie pracownika z czynnikami ryzyka zawodowego występującymi na danym stanowisku,
• omówienie zasad bezpiecznego i higienicznego wykonywania powierzonych obowiązków,
• zapoznanie z obsługą urządzeń i stosowanych narzędzi,
• przedstawienie metod oraz rozwiązań organizacyjno-technicznych przeciwdziałających zagrożeniom,
• pokaz wzorcowego przebiegu pracy z uwzględnieniem zasad ergonomii i bezpieczeństwa.

Kiedy należy przeprowadzić instruktaż stanowiskowy?

Instruktaż stanowiskowy jest obowiązkowy:

• Przed dopuszczeniem pracownika do pracy na danym stanowisku.
• W przypadku istotnych zmian w zakresie obowiązków lub technologii.
• Gdy:
  • pracownik zmienia stanowisko, na którym występują inne zagrożenia, wprowadzono nowe maszyny, urządzenia lub zmiany organizacyjne,
  • uczeń, student lub praktykant rozpoczyna praktykę zawodową.

W przypadku powierzenia pracownikowi obowiązków na więcej niż jednym stanowisku pracy, wymagane jest przeprowadzenie instruktażu stanowiskowego oddzielnie dla każdego ze stanowisk

            W przypadku nowo zatrudnionego operatora maszyn i urządzeń w firmie produkcyjnej, przed dopuszczeniem do pracy konieczne jest przeprowadzenie szkolenia wstępnego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, obejmującego instruktaż ogólny oraz instruktaż stanowiskowy. Szkolenie to powinno zostać zrealizowane przed rozpoczęciem przez pracownika pierwszej zmiany.

            W przypadku późniejszej modernizacji hali produkcyjnej, np. polegającej na wymianie linii technologicznej lub modernizacji parku maszynowego, pracodawca ma obowiązek ponownego przeprowadzenia instruktażu stanowiskowego dla wszystkich pracowników zatrudnionych przy tej linii – niezależnie od ich stażu pracy. Szkolenie to powinno uwzględniać omówienie m. in. zmienione warunki pracy, nowe zagrożenia oraz zaktualizowane procedury operacyjne.

 Kto przeprowadza instruktaż?

Instruktaż stanowiskowy może przeprowadzić:

• bezpośredni przełożony pracownika, posiadający odpowiednie przeszkolenie BHP i doświadczenie zawodowe,
• wyznaczona osoba z kwalifikacjami w zakresie BHP.

Jak długo trwa instruktaż stanowiskowy?

Czas trwania zależy od rodzaju stanowiska:

• Stanowiska robotnicze i kierownicze – minimum 8 godzin lekcyjnych.
• Stanowiska administracyjno-biurowe – minimum 2 godziny lekcyjne.

Szczegóły programu instruktażu znajdują się w Załączniku nr 1 do rozporządzenia. Warto korzystać z list kontrolnych, które pomagają przeprowadzić szkolenie rzetelnie i zgodnie z przepisami.

Instruktaż stanowiskowy nie ma z góry określonego terminu ważności, ale musi zostać powtórzony, gdy:

• zmieniają się warunki pracy,
• wprowadzane są nowe procesy technologiczne,
• pojawiają się nowe zagrożenia na stanowisku.

W takim przypadku instruktaż może zostać skrócony i obejmować jedynie zmienione aspekty pracy.

Jakie znaczenie ma jego prawidłowe przeprowadzenie

Instruktaż kończy się:

• sprawdzeniem wiedzy i umiejętności pracownika,
• potwierdzeniem odbycia szkolenia podpisem na karcie szkolenia wstępnego.

Dokumentacja szkolenia przechowywana jest w aktach osobowych pracownika.

Podsumowanie

Instruktaż stanowiskowy to kluczowy element szkolenia BHP. Jego odpowiednie przeprowadzenie:

• przygotowuje pracownika do bezpiecznego wykonywania pracy,
• minimalizuje ryzyko wypadków,
• jest obowiązkiem pracodawcy.